चितवन । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्रै विश्वकै दुर्लभ वन्यजन्तु एक सिँङ्गे गैँडाको मृत्यु हुनेक्रम बढ्दै गएको छ । निकुञ्जका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा मात्रै १० वटा गैँडाकोट मृत्यु भएको हो ।

पछिल्लो समय चोरी सिकारीबाट २ गैँडाको मृत्यु भएपछि यो संख्या बढेको हो । निकुञ्जका सूचना अधिकारी गणेश प्रसाद तिवारीका अनुसार पछिल्लो समय माघ ६ गते दुई वटा गैँडा मृत भेटिएको हो । उहाँका अनुसार नवलपुर जिल्लाको मध्यबिन्दु नगरपालिका २ स्थित चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको अमलटारी सेक्टर अन्तर्गत भुताह पोष्ट नजिक नारायणी नदिको उत्तरी किनार स्थित नदिको बगर क्षेत्रमा बच्चा गैडा मृत भेटिएको हो । करिव ४ वर्षको भाले गैँडा विद्युतीय धरापमा परेर मरेको हुन सक्ने र थप निकुञ्ज कार्यालयबाट अनुशन्धान भैरहेको छ । त्यस्तै सोही ठाउँमा माउ पोथी गैँडा मृत भेटिएको हो ।

दिनको १२ः२४ बजे स्थानीयको सुचनाको आधारमा घटनास्थल पुग्दा मृत अवस्थामा भेटिएको र गैँडाको खाग काटी लगेको अवस्थामा करिव १४ बर्ष को गैँडा मृत भेटिएको थियो ।
सम्भावित चोरी शिकारी निकुञ्ज कार्यालयबाट थप अनुशन्धान भैरहेको र विद्युतीय धरापमा पारेर मारेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
योसंगै चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्रमा चालु आ.व. २०७९÷०८० मा मृत्यू हुने गैडाको संख्या १० वटा रेकर्ड गरिएको निकुञ्जले जनाएको छ ।
२०३० सालमा स्थापना भएको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज एक सिँगे गैँडाका लागि प्रख्यात मानिन्छ । वर्षेनी लाखौँ पर्यटक गैँडा हेर्नैका लागि आउने गर्दछन् । राज्यले गैँडा संरक्षणमा करोडौँ बढी बजेट खर्चेपनि चोरी सिकारीलाई रोक्न निकुञ्ज भने असफल वन्दै आइरहेको छ । केही वर्ष चोरी सिकारीको शुन्य वर्ष मनाएपनि निकुञ्जभित्र गस्ती र पेट्रोलिग बढाउँदा मृत हुने गैँडाको संख्या भेटिने र संख्या वढ्न सक्ने संरक्षणकर्मीहरुले बताउँदै आएका छन् ।
राष्ट्रिय गैँडा गणना २०७७ अनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मात्रै ६९४ वटा गैँडा फेला परेका थिए । गैँडा पाइने मुख्य चार स्थानमध्ये पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा ३, बर्दीया राष्ट्रिय निकुञ्ज र मध्यवर्ती क्षेत्र आसपास वन क्षेत्रमा ३८ र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्जमा १७ वटा गैँडा फेला परेका थिए ।
२०७७ साल चैत ९ देखि २८ गतेसम्म ५७ वटा हात्तीको प्रयोग गरेर गैँडा गणना गरिएको थियो । २५० जना जनशक्ति खटिएका उक्त गणनाबाट गैँडाकोट संख्या उत्साहजनक पाइएपनि चोरी सिकारी नियन्त्रणमा नआउँदा यसले चिन्ता थप्दै लगेको छ । गैँडा गणना गर्नका लागि मात्रै राज्यको १ करोड १० लाख र विभिन्न सहयोगी संस्थाको ३० लाख गरी १ करोड ४० लाख बजेट बिनियोजन गरिएको थियो ।